Lan man thị trường sách, quyền sở hữu trí tuệ, và đòn trừng phạt 301 của Mỹ
Tôi mới mua quyển sách này và theo thói quen với sách dịch thường tôi tò mò mở vài trang đầu xem thông tin về tác giả và tác phẩm (bản gốc). Thông thường sách xuất bản khoảng 10 năm lại đây ở VN cũng rất chuyên nghiệp, trang 4 (ngay trước trang bìa bên trong) thường có thông tin chi tiết trong biên mục xuất bản quốc gia, và ít nhất có tên sách và nhà xuất bản của bản gốc (được sử dụng để dịch) nếu là sách dịch. Một số ít sách còn ghi rõ dịch từ bản in thứ mấy, năm nào ví dụ như quyển Ai sở hữu gì và tại sao (vừa mới lấy xuống coi trúng luôn ví dụ tốt :D). Tên tác giả thì luôn được in ở vị trí cao nhất ngoài bìa sách rồi, sách dịch nào mà dám bỏ cả tên tác giả thì… quá láo :D
Lúc chiều nhận quyển Nền văn minh lúa nước ở Châu Á (Pierre Gourou, NXB Tri Thức và Mai Hà Books) tôi cũng mở ra ngó thử, hơi lạ khi thấy đúng có một đoạn giới thiệu sơ xài về tác giả ở tay gấp bìa (không có thông tin về một tác phẩm nào), không có thông tin về bản gốc - ít nhất nó cũng là đạo đức nghề nghiệp - chứ chưa nói về chuyện bản quyền hay các quy định xuất bản, cũng không có thông tin biên mục. Nghĩ bụng là có vẻ không hay rồi đây, tôi mới đọc tiếp vài trang thì cũng không có giới thiệu gì thêm. Cuối sách cũng không có một thông tin gì, nhờ dòng cuối cùng của sách (của tác giả) thì được biết là bản gốc in bởi nhà in Imprimeries Aubin khoảng năm 1949. Mới hôm trước có chém gió dạo ở một post của bác Nguyễn Việt Long tôi có comment là “thị trường sách giờ lôm côm” vì đúng nó lôm côm thật.
Tôi biết quyển sách này vì bị Facebook nó “bơm” vào mặt mấy cái quảng cáo bán sách viết rất hay ở đây (tất nhiên là vì tôi quan tâm chủ đề này nữa chứ không phải chỉ là bị quảng cáo dụ), đặc biệt là giới thiệu của chính Mai Hà Books toàn những lời có cánh (có mùi AI viết) dù cơ bản là sai toét khi bạn đọc thấy có vẻ như sách viết về Việt Nam nhưng ngó mục lục thì không thấy có Việt Nam nào, chỉ có Trung Quốc, Châu Phi… nói chung VN chỉ là một trong số các nước được nói đến.
Thú vị hơn nữa là khi google cái tên Pierre Gourou để thử tìm thông tin bản gốc thì tôi lại thấy quyển sách Người nông dân Châu thổ Bắc Kỳ của chính Pierre Gourou, tác giả thì tôi không nhớ nhưng quyển sách thì tôi nhớ ngay là mình có từ lâu dù rằng tôi chỉ có lướt qua :D (nhưng phải mua không sợ sau nó hết, nhưng hoá ra giờ vẫn còn bán đầy, khổ thế :D). Và dù là sách xuất bản từ 2015 nhưng có đầy đủ thông tin về sách gốc và biên mục (như nói ở trên), đây cũng là một tác phẩm đặc sắc có sự hợp tác của tới ba bên NXB Trẻ, Viện Viễn đông Bác cổ và Tạp chí Xưa & Nay. Lạ hơn nữa là sau khi xem danh sách các tác phẩm chính của Pierre Gourou thì tôi không thấy có cái tên Nền văn minh lúa nước ở Châu Á, dù rõ ràng cái tên này rất “to tát”. Tiếp tục google xem thêm Goodreads thì có vẻ cũng không có tác phẩm nào như vậy, tuy nhiên tôi không chắc vì trong danh sách nhiều tên tiếng Pháp dù có thể lõm bõm đoán.
Vậy Nền văn minh lúa nước ở Châu Á dịch từ tác phẩm nào của Pierre Gourou? Chịu không thấy cái tên nào có vẻ giống. Còn nếu không thì có thể là một tác phẩm ít được biết đến hơn của Pierre Gourou và có dấu hiệu được dịch “lụi” :)
NXB Tri Thức từng có một thời lừng lẫy nhưng chắc cũng khá lâu rồi không còn ra sách nữa, có lẽ giờ chỉ còn sách liên kết xuất bản (hay nôm na là bán giấy phép xuất bản), và liên kết thì chất lượng sách trăm sự là của công ty kinh doanh sách :D. Cũng như chuyện biên tập tôi cũng có chém gió ở cái post nói ở trên, là giờ chỉ nghiêm túc với sách chủ lực là chính, còn sách đại trà/hàng chợ thì biên tập qua loa hoặc chỉ là thủ tục hành chính :D
